{"id":4450,"date":"2022-06-17T17:07:24","date_gmt":"2022-06-17T15:07:24","guid":{"rendered":"https:\/\/intercars.pl\/blog\/czesci-zamienne\/co-ile-wymieniac-rozrzad-silnika\/"},"modified":"2023-04-24T13:29:51","modified_gmt":"2023-04-24T11:29:51","slug":"co-ile-wymieniac-rozrzad-silnika","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intercars.pl\/blog\/poradnik-kierowcy\/co-ile-wymieniac-rozrzad-silnika\/","title":{"rendered":"Co ile wymienia\u0107 rozrz\u0105d silnika?"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/span>Co to jest rozrz\u0105d i jak\u0105 funkcj\u0119 pe\u0142ni? <\/span><\/h2>\n\n\n\n

Wiedza na temat w\u0142asnego samochodu i sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na niego element\u00f3w pozwala odpowiednio dba\u0107 o pojazd, a w sytuacji, gdy dojdzie do awarii danej cz\u0119\u015bci, pojawia si\u0119 szansa, \u017ce szybko samodzielnie zauwa\u017cysz problem. St\u0105d lepiej mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, co to jest rozrz\u0105d<\/strong> i jak wp\u0142ywa on na dzia\u0142anie silnika. Nazw\u0105 t\u0105 okre\u015bla si\u0119 ca\u0142y uk\u0142ad komponent\u00f3w, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 przep\u0142yw \u0142adunku do silnika t\u0142okowego, a nast\u0119pnie odpowiadaj\u0105 za usuni\u0119cie gaz\u00f3w powsta\u0142ych na skutek spalania. Rozrz\u0105d w samochodzie<\/strong> odpowiada za prawid\u0142ow\u0105 prac\u0119 silnika.<\/p>\n\n\n\n

W zale\u017cno\u015bci od rodzaju pojazdu oraz jednostki nap\u0119dowej stosuje si\u0119 okre\u015blony typ uk\u0142adu. Spo\u015br\u00f3d nich wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 m.in. system t\u0142okowy, zaworowy, t\u0142okowo-zaworowy, a tak\u017ce tulejowy oraz sterowany przepustnic\u0105 obrotow\u0105. Warto r\u00f3wnie\u017c wiedzie\u0107, z jakich cz\u0119\u015bci sk\u0142ada si\u0119 rozrz\u0105d silnika<\/strong>, poniewa\u017c najcz\u0119\u015bciej dochodzi do awarii kt\u00f3rej\u015b z nich. S\u0105 to przede wszystkim specjalne paski, \u0142a\u0144cuchy i ko\u0142a z\u0119bate. <\/p>\n\n\n\n

Jak sprawdzi\u0107 rozrz\u0105d w samochodzie? Zanim oddasz auto do mechanika, mo\u017cesz samodzielnie zweryfikowa\u0107, czy omawiany powy\u017cej uk\u0142ad wymaga naprawy. Dosy\u0107 \u0142atwo to zrobi\u0107, je\u015bli masz do czynienia z rozrz\u0105dem paskowym. Jak sprawdzi\u0107 rozrz\u0105d<\/strong>? Na pocz\u0105tek nale\u017cy otworzy\u0107 mask\u0119 i zdj\u0105\u0107 obudow\u0119 z motoru. O ile pierwsze zadanie nie sprawi Ci \u017cadnego problemu, o tyle do drugiego b\u0119dziesz potrzebowa\u0142 kluczy. Po demonta\u017cu os\u0142ony zapewne zobaczysz, \u017ce pod spodem znajduje si\u0119 kolejna warstwa ochronna zabezpieczaj\u0105ca rozrz\u0105d silnika<\/strong>. J\u0105 r\u00f3wnie\u017c trzeba delikatnie zsun\u0105\u0107, \u017ceby mie\u0107 dost\u0119p do samego paska. Jego wygl\u0105d b\u0119dzie \u015bwiadczy\u0142 o dotychczasowym zu\u017cyciu. Postrz\u0119pione boki, wyszczerbienia oraz inne uszkodzenia mechaniczne s\u0105 sygna\u0142em, \u017ce nale\u017cy bez zw\u0142oki uda\u0107 si\u0119 do mechanika.<\/p>\n\n\n\n

<\/span>Co ile wymienia si\u0119 rozrz\u0105d silnika? <\/span><\/h2>\n\n\n\n

Trudno jednoznacznie odpowiedzie\u0107 na pytanie, co ile wymienia si\u0119 rozrz\u0105d.<\/strong> Czynno\u015b\u0107 ta zale\u017cy bowiem od eksploatowania pojazdu, czyli liczby pokonywanych nim ka\u017cdego dnia kilometr\u00f3w, a tak\u017ce od rodzaju zamontowanego uk\u0142adu. Zdaniem specjalist\u00f3w najbardziej wytrzyma\u0142e okazuj\u0105 si\u0119 systemy funkcjonuj\u0105ce w oparciu o ko\u0142a z\u0119bate. Coraz cz\u0119\u015bciej jednak produkuje si\u0119 uk\u0142ady wykorzystuj\u0105ce \u0142a\u0144cuchy i paski. W przypadku tych pierwszych element\u00f3w mo\u017cna jeszcze m\u00f3wi\u0107 o do\u015b\u0107 d\u0142ugiej efektywno\u015bci (w opozycji do system\u00f3w paskowych). Na to, kiedy wymieni\u0107 rozrz\u0105d<\/strong>, ma wp\u0142yw wiele czynnik\u00f3w.  St\u0105d nie pozostaje nic innego, jak regularne sprawdzanie poszczeg\u00f3lnych cz\u0119\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

<\/span>Trwa\u0142o\u015b\u0107 rozrz\u0105du na \u0142a\u0144cuchu <\/span><\/h3>\n\n\n\n

Wyb\u00f3r okre\u015blonego systemu nie zale\u017cy ca\u0142kowicie od decyzji w\u0142a\u015bciciela pojazdu, gdy\u017c trzeba bra\u0107 pod uwag\u0119 przede wszystkim wymagania silnika. Warto jednak wiedzie\u0107, czym charakteryzuje si\u0119 rozrz\u0105d na \u0142a\u0144cuchu<\/a><\/span> i jak d\u0142ugo ma on szans\u0119 sprawnie funkcjonowa\u0107 w samochodzie. Na t\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 wp\u0142ywa rodzaj element\u00f3w wyr\u00f3\u017cnianych w obr\u0119bie tego uk\u0142adu. Jednorz\u0119dowy \u0142a\u0144cuch rolkowy zu\u017cywa si\u0119 po ok. 100 tysi\u0105cach przejechanych kilometr\u00f3w, natomiast dwurz\u0119dowy wariant cechuje du\u017co wi\u0119ksza wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 \u2013 ok. 300-400 tysi\u0119cy kilometr\u00f3w. Istnieje jeszcze \u0142a\u0144cuch z\u0119baty, uznawany za najtrwalszy spo\u015br\u00f3d wszystkich, ale z tego wzgl\u0119du jest r\u00f3wnie\u017c najdro\u017cszy. <\/p>\n\n\n\n

Cena, jak\u0105 musisz zap\u0142aci\u0107 za okre\u015blony rozrz\u0105d \u0142a\u0144cuchowy<\/strong>, dowodzi o jego znaczeniu. Mimo \u017ce trwa\u0142o\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych wariant\u00f3w zosta\u0142a oszacowana przez specjalist\u00f3w na podstawie wielu sk\u0142adowych, pami\u0119taj, \u017ce w praktyka mo\u017ce by\u0107 nieco inna. Z tego powodu bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa regularne sprawdzanie stanu technicznego rozrz\u0105du. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/span>Trwa\u0142o\u015b\u0107 rozrz\u0105du na pasku  <\/span><\/h3>\n\n\n\n

Wiele samochod\u00f3w jest wyposa\u017conych w najta\u0144szy, a co za tym idzie, najmniej trwa\u0142y rozrz\u0105d. Pasek stanowi w nim podstawowy element. Dzi\u0119ki niemu ca\u0142y uk\u0142ad pracuje prawid\u0142owo, ale przez do\u015b\u0107 kr\u00f3tki czas. Cz\u0119\u015b\u0107 ta stosunkowo szybko ulega zu\u017cyciu, czego przyczyna le\u017cy m.in. w materia\u0142ach. Pasek sk\u0142ada si\u0119 z cz\u0105steczek neoprenu, poliuretanu oraz w\u0142\u00f3kien kewlarowych, a tak\u017ce odpowiedniego rodzaju gumy. Komponenty te sprawiaj\u0105, \u017ce urz\u0105dzenie \u2013 cho\u0107 lekkie \u2013 okazuje si\u0119 bardziej podatne na uszkodzenia i up\u0142yw czasu. W zwi\u0105zku z t\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u0105 rozrz\u0105d na pasku<\/a><\/span> trzeba regularnie sprawdza\u0107, poniewa\u017c znacznie cz\u0119\u015bciej dochodzi do jego zu\u017cycia ni\u017c w przypadku innego typu system\u00f3w. Producenci twierdz\u0105, \u017ce element ten powinien by\u0107 wymieniany po przejechaniu ok. 80-100 tysi\u0119cy kilometr\u00f3w (zdarzaj\u0105 si\u0119 te\u017c silniki, w kt\u00f3rych mechanicy zalecaj\u0105 wymian\u0119 rozrz\u0105du co 40-50 tys. km).<\/p>\n\n\n\n

<\/span>Jakie s\u0105 objawy uszkodzonego rozrz\u0105du? <\/span><\/h2><\/p>\n\n\n\n

Systematyczna kontrola pozwala oceni\u0107, czy jego stan faktyczny jest na tyle dobry, \u017ce nie wymaga jeszcze montowania nowej cz\u0119\u015bci. Mo\u017cna jednak samodzielnie zorientowa\u0107 si\u0119, i\u017c system nie funkcjonuje w\u0142a\u015bciwie. Po czym pozna\u0107 uszkodzony rozrz\u0105d<\/strong>? Objawy<\/strong> s\u0105 r\u00f3\u017cnorodne, ale Twoj\u0105 uwag\u0119 powinien przyku\u0107 przede wszystkim ha\u0142as wydobywaj\u0105cy si\u0119 spod maski. Wydaje je zar\u00f3wno nadwyr\u0119\u017cony wariant \u0142a\u0144cuchowy, jak i uk\u0142ad dzia\u0142aj\u0105cy na pasku. Niepokoj\u0105ce bywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c nier\u00f3wna praca silnika, pewnego rodzaju szarpanie w momencie jego gaszenia, a tak\u017ce spadek mocy pojazdu oraz wi\u0119ksze zu\u017cycie paliwa. Awaria rozrz\u0105du<\/strong> widoczna jest ju\u017c na pierwszy rzut oka w przypadku wariantu paskowego. \u0141atwo zauwa\u017cy\u0107 w\u00f3wczas postrz\u0119pione kraw\u0119dzie i wytart\u0105 powierzchni\u0119. Niepokoj\u0105cym sygna\u0142em jest te\u017c rozci\u0105gni\u0119cie paska.<\/p>\n\n\n\n

<\/span>Ile kosztuje rozrz\u0105d do samochodu? <\/span><\/h2>\n\n\n\n

Zastanawiasz si\u0119, ile kosztuje rozrz\u0105d? Cena<\/strong> zale\u017cy od r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w, a przede wszystkim od rodzaju danego uk\u0142adu, typu silnika, a tak\u017ce marki pojazdu, w kt\u00f3rym ten produkt ma zosta\u0107 zamontowany. Je\u015bli nadal nie wiesz, ile kosztuje rozrz\u0105d<\/strong>, wiedz, \u017ce za ca\u0142y zestaw (wraz z pomp\u0105 cieczy ch\u0142odz\u0105cej, uszczelkami i napinaczami)  zap\u0142acisz od 200 do nawet 1500 z\u0142otych. Pojedyncze cz\u0119\u015bci bywaj\u0105 jeszcze odrobin\u0119 ta\u0144sze. O szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 wycen\u0119 us\u0142ugi zapytaj w renomowanym serwisie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cym z Inter Cars \u2013 lista warsztat\u00f3w w linku<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"
Pasek rozrz\u0105du Bosch<\/sub><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Pasek rozrz\u0105du Contitech<\/sub><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Pasek rozrz\u0105du Dayco<\/sub><\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

<\/span>Jak wymieni\u0107 rozrz\u0105d prawid\u0142owo? <\/span><\/h2>\n

Wymiana rozrz\u0105du<\/strong> nie nale\u017cy do najprostszych zada\u0144, dlatego zazwyczaj zlec\u0105 si\u0119 j\u0105 specjali\u015bcie. Istniej\u0105 jednak cz\u0119\u015bci, kt\u00f3re da si\u0119 wymieni\u0107 w\u0142asnor\u0119cznie, przyk\u0142adem takiego komponentu stanowi pasek. Znajdziesz go pod mask\u0105 tu\u017c obok silnika, poniewa\u017c to jeden z najwa\u017cniejszych element\u00f3w konstrukcyjnych. Na pocz\u0105tku trzeba rozkr\u0119ci\u0107 wszelkie cz\u0119\u015bci uniemo\u017cliwiaj\u0105ce swobodny dost\u0119p do uk\u0142adu. W zale\u017cno\u015bci od modelu samochodu mog\u0105 to by\u0107 r\u00f3\u017cnego rodzaju os\u0142onki, a nawet ko\u0142o. <\/p>\n

System jest zbudowany w wielu komponent\u00f3w, dlatego decyduj\u0105c si\u0119 na samodzieln\u0105 wymian\u0119 paska, pami\u0119taj o odpowiednim zabezpieczeniu pozosta\u0142ych element\u00f3w. Za pomoc\u0105 specjalnych mechanizm\u00f3w zablokuj wa\u0142ek rozrz\u0105du<\/a> oraz wa\u0142 korbowy, a nast\u0119pnie u\u017cyj klucza do rozkr\u0119cenia cz\u0119\u015bci odpowiadaj\u0105cych za napi\u0119cie paska. Powinien on by\u0107 na tyle poluzowany, \u017ce z \u0142atwo\u015bci\u0105 usuniesz go z uk\u0142adu. Nast\u0119pnie zdemontuj pomp\u0119 wody, umie\u015b\u0107 w jej miejscu now\u0105, p\u00f3\u017aniej za\u015b za\u0142\u00f3\u017c niezniszczon\u0105 link\u0119 i przymocuj j\u0105 zrywalnym klejem. Wiesz ju\u017c, jak wymieni\u0107 rozrz\u0105d<\/strong>, a zatem przejd\u017amy do kolejnego kroku: co jeszcze trzeba zrobi\u0107, aby uk\u0142ad pracowa\u0142 prawid\u0142owo? <\/p>\n

<\/span>Jak ustawi\u0107 rozrz\u0105d po wymianie? <\/span><\/h2>\n

<\/a>Wymiana ca\u0142ego systemu, jak r\u00f3wnie\u017c jego konkretnych cz\u0119\u015bci, to nie jedyne czynno\u015bci konieczne do wykonania. Po za\u0142o\u017ceniu nowego paska trzeba bowiem sprawdzi\u0107, czy zosta\u0142 on w\u0142a\u015bciwie zamontowany i czy wsp\u00f3\u0142gra z pozosta\u0142ymi komponentami uk\u0142adu. Jak ustawi\u0107 rozrz\u0105d?<\/strong> Wpraw r\u0119cznie w ruch wa\u0142 korbowy, kt\u00f3ry powinien spowodowa\u0107 obracanie si\u0119 paska. <\/p>\n

Ustawienie rozrz\u0105du<\/strong> to najwa\u017cniejszy etap naprawy tego urz\u0105dzenia, poniewa\u017c od niego w du\u017cej mierze zale\u017cy trwa\u0142o\u015b\u0107 nowych element\u00f3w. Musz\u0105 one idealnie do siebie pasowa\u0107, aby nie zaburza\u0142y pracy silnika. Je\u015bli podczas weryfikacji poprawno\u015bci monta\u017cu paska zauwa\u017cysz, \u017ce cz\u0119\u015bci nie poruszaj\u0105 si\u0119 w spos\u00f3b zsynchronizowany albo w og\u00f3le nie mog\u0105 zosta\u0107 wprawione w ruch, rozpocznij ca\u0142\u0105 procedur\u0119 od pocz\u0105tku. W przeciwnym razie istnieje ryzyko doprowadzenia do powa\u017cnej awarii rozrz\u0105du, a nawet uszkodzenia silnika. <\/p><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/span>Ile kosztuje wymiana rozrz\u0105du u mechanika? <\/span><\/h2>\n\n\n\n

Wymiana uszkodzonego systemu to dosy\u0107 kosztowne przedsi\u0119wzi\u0119cie, dlatego tak wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa cz\u0119sta kontrola stanu uk\u0142adu. Niekiedy zdarza si\u0119, \u017ce auto ma mniejsz\u0105 warto\u015b\u0107 ni\u017c wymiana rozrz\u0105du. Cena<\/strong> tej us\u0142ugi zale\u017cy przede wszystkim od rodzaju urz\u0105dzenia, a tak\u017ce od stopnia skomplikowania przeprowadzonych czynno\u015bci. Zazwyczaj trzeba zap\u0142aci\u0107 co najmniej kilkaset z\u0142otych. Uk\u0142ad dzia\u0142aj\u0105cy na podstawie paska to najta\u0144szy wariant, ale jego wymiana kosztuje od 700 do nawet 1500 z\u0142otych. Jeszcze wi\u0119cej wydasz na napraw\u0119, je\u017celi w Twoim samochodzie znajduje si\u0119 rozrz\u0105d \u0142a\u0144cuchowy. Koszt wstawienia nowego \u0142a\u0144cucha wynosi od 1000 do 2000 z\u0142otych. Im dro\u017cszy system, tym dro\u017csza okazuje si\u0119 jego wymiana. <\/p>\n\n\n\n

Przedstawione powy\u017cej ceny dotycz\u0105 us\u0142ug oferowanych przez warsztaty. Naprawa mo\u017ce by\u0107 jednak nieco ta\u0144sza, poniewa\u017c niekt\u00f3re czynno\u015bci da si\u0119 wykona\u0107 we w\u0142asnym zakresie. Pami\u0119taj, \u017ce samodzielna naprawa to ryzyko, \u017ce narazisz auto na \u017ale ustawiony rozrz\u0105d. Objawy <\/strong>tego dzia\u0142ania szybko stan\u0105 si\u0119 zauwa\u017calne i b\u0119d\u0105 zwiastowa\u0107 kosztown\u0105 wymian\u0119 poszczeg\u00f3lnych element\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

<\/span>Jazda ze zu\u017cytym rozrz\u0105dem \u2013 jakie konsekwencje? <\/span><\/h2>\n\n\n\n

Utrzymywanie samochodu w nale\u017cytej kondycji to nie lada wyzwanie dla w\u0142a\u015bciciela. Trzeba bowiem regularnie sprawdza\u0107, czy wszystkie urz\u0105dzenia oraz uk\u0142ady funkcjonuj\u0105 prawid\u0142owo, a zauwa\u017cone usterki natychmiast eliminowa\u0107. Poruszanie si\u0119 autem, kt\u00f3re wymaga naprawy, nie jest bezpieczne, zw\u0142aszcza gdy chodzi o zu\u017cyty rozrz\u0105d. Objawy czasami s\u0105 niezauwa\u017calne, ale mog\u0105 doprowadzi\u0107 do powa\u017cnych uszkodze\u0144 innych cz\u0119\u015bci pojazdu. Zerwany pasek powoduje, \u017ce t\u0142oki oraz zawory nachodz\u0105 na siebie, ulegaj\u0105 zniekszta\u0142ceniu i uderzaj\u0105 o kolejne elementy uk\u0142adu. Niesprawny rozrz\u0105d samochodu<\/strong> mo\u017ce doprowadzi\u0107 do powa\u017cnej awarii silnika. <\/p>\n\n\n\n

<\/span>Jak sprawdzi\u0107, czy rozrz\u0105d by\u0142 wymieniany? <\/span><\/h2>\n\n\n\n

Je\u015bli stoisz przed wyborem kupna u\u017cywanego samochodu, pami\u0119taj, aby dowiedzie\u0107 si\u0119 jak najwi\u0119cej o jego stanie technicznym. Wskazane jest skorzystanie z pomocy do\u015bwiadczonego mechanika, kt\u00f3ry oceni kondycj\u0119 pojazdu. Trudno bowiem znale\u017a\u0107 idealny spos\u00f3b na to, jak sprawdzi\u0107<\/strong>, czy rozrz\u0105d by\u0142 wymieniany<\/strong>. Mo\u017cesz poprosi\u0107 w\u0142a\u015bciciela samochodu o wgl\u0105d do ksi\u0105\u017cki serwisowej auta, kt\u00f3ra powinny zawiera\u0107 informacje o przeprowadzanych naprawach. Niestety, nie ka\u017cdy kierowca taki rejestr prowadzi. Zdarza si\u0119 te\u017c, \u017ce informacje zawarte w ksi\u0105\u017cce serwisowej nie s\u0105 zgodne z prawd\u0105. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"Sklep<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\n\n\n\n

<\/span>FAQ<\/span><\/h3>\n\n\n\n

<\/span>Co oznacza, \u017ce silnik jest \u201ebezkolizyjny\u201d?<\/span><\/h4>\n\n\n\n

W wi\u0119kszo\u015bci samochod\u00f3w zerwanie paska rozrz\u0105du oznacza ogromne koszty zwi\u0105zane z napraw\u0105 lub nawet wymian\u0105 silnika. Zerwanie grozi cho\u0107by uszkodzeniem zawor\u00f3w \u2013 trzeba je wymieni\u0107, do tego dochodzi konieczno\u015b\u0107 regeneracji pozosta\u0142ych element\u00f3w g\u0142owicy. W przypadku silnik\u00f3w \u201ebezkolizyjnych\u201d takie ryzyko nie wyst\u0119puje \u2013 zerwany pasek unieruchamia auto, ale nie powoduje powa\u017cnych uszkodze\u0144 w silniku. <\/p>\n\n\n\n

<\/span>W jakich autach wyst\u0119puje rozrz\u0105d \u201ebezkolizyjny\u201d?<\/span><\/h4>\n\n\n\n

Ten rodzaj wyst\u0119puje w niekt\u00f3rych benzynowych silnikach wyposa\u017conych w 8-zaworow\u0105 g\u0142owic\u0119 (dwa zawory na cylinder). We wszystkich dieslach i pojazdach z wielozaworow\u0105 g\u0142owic\u0105 (z 3, 4 lub 5 zaworami na cylinder) zerwanie paska rozrz\u0105du zwi\u0105zane jest z ryzykiem powa\u017cnych uszkodze\u0144. <\/p>\n\n\n\n

<\/span>Czy mo\u017cna zamontowa\u0107 u\u017cywany pasek rozrz\u0105du?<\/span><\/h4>\n\n\n\n

Nie jest to wskazane, szczeg\u00f3lnie \u017ce cena markowego zamiennika nie jest wyg\u00f3rowana \u2013 najta\u0144sze paski<\/a> kosztuj\u0105 poni\u017cej 40 z\u0142. U\u017cywany mo\u017ce mie\u0107 niewidoczne go\u0142ym okiem uszkodzenia, ponadto mo\u017ce mie\u0107 niekompletne kraw\u0119dzie czy z\u0105bki. Tak\u017ce kontakt paska ze smarami, \u015bwiat\u0142em s\u0142onecznym czy paliwem negatywnie wp\u0142ywa na jego trwa\u0142o\u015b\u0107. <\/p>\n

\n
\n

<\/p>\nToggle<\/span><\/path><\/svg><\/svg><\/span><\/span><\/span><\/a><\/span><\/div>\n