{"id":5454,"date":"2015-11-05T09:50:13","date_gmt":"2015-11-05T08:50:13","guid":{"rendered":"https:\/\/intercars.pl\/blog\/czesci-zamienne\/skutecznosc-systemu-abs-a-opony\/"},"modified":"2015-11-05T09:50:13","modified_gmt":"2015-11-05T08:50:13","slug":"skutecznosc-systemu-abs-a-opony","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intercars.pl\/blog\/kola\/skutecznosc-systemu-abs-a-opony\/","title":{"rendered":"Skuteczno\u015b\u0107 systemu ABS a opony"},"content":{"rendered":"

Chocia\u017c czo\u0142owi producenci ogumienia nieustannie ulepszaj\u0105 swoje produkty, poprawiaj\u0105c ich przyczepno\u015b\u0107, to zasady fizyki s\u0105 nieub\u0142agane tak samo, jak zjawiska zachodz\u0105ce na styku opony z nawierzchni\u0105. Te zjawiska w pewnym stopniu „reguluje” ABS, kt\u00f3rego skuteczno\u015b\u0107 jest natomiast \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z oponami. <\/strong><\/p>\n

ABS (ang. Anti-Lock Braking System) po raz pierwszy pojawi\u0142 si\u0119 w samochodach ju\u017c w 1966 roku w modelu brytyjskiej marki Jensen. Do jego popularyzacji i stworzenia formy, w jakiej funkcjonuje dzisiaj, przyczyni\u0142a si\u0119 firma Bosch, kt\u00f3ra w 1978 roku wprowadzi\u0142a ten system na rynek, pocz\u0105tkowo do Mercedesa klasy S. ABS szybko okaza\u0142 si\u0119 niezwykle istotny dla bezpiecze\u0144stwa jazdy, poniewa\u017c przyczynia\u0142 si\u0119 do redukcji \u015bmiertelnych wypadk\u00f3w. W po\u0142owie 2004 roku ABS wszed\u0142 w sk\u0142ad obowi\u0105zkowego wyposa\u017cenia nowych samochod\u00f3w sprzedawanych na terenie Unii Europejskiej i dzisiaj instalowany jest fabrycznie we wszystkich autach.<\/p>\n

<\/span>Co to jest ABS?<\/strong><\/span><\/h2>\n

ABS to uk\u0142ad reguluj\u0105cy po\u015blizg k\u00f3\u0142 i zapobiegaj\u0105cy ich blokowaniu podczas hamowania. Z biegiem lat doczeka\u0142 si\u0119 wielu pochodnych, bazuj\u0105cych na nim system\u00f3w, jak ASR (zapobieganie po\u015blizgowi k\u00f3\u0142 przy ruszaniu) czy ESP (stabilizacja toru jazdy).<\/p>\n

ABS sk\u0142ada si\u0119 z podzespo\u0142\u00f3w elektryczno-elektronicznych oraz hydraulicznych. M\u00f3zgiem uk\u0142adu jest sterownik, kt\u00f3ry zbiera informacje od czujnik\u00f3w pr\u0119dko\u015bci obrotowej umieszczonych przy ko\u0142ach pojazdu.<\/strong> Na podstawie tych danych steruje hydraulik\u0105 uk\u0142adu hamulcowego. Uk\u0142ad ABS ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 obni\u017cenia ci\u015bnienia p\u0142ynu hamulcowego dla hamulc\u00f3w poszczeg\u00f3lnych k\u00f3\u0142 tak, by optymalnie, czyli zgodnie z ustalonymi algorytmami, regulowa\u0107 po\u015blizg ko\u0142a w trakcie hamowania.<\/p>\n

\"abs-1\"<\/a><\/p>\n

<\/span>Po co ABS w samochodzie?<\/strong><\/span><\/h2>\n

ABS w samochodzie ma dwa zadania. Po pierwsze zapewnia stabilno\u015b\u0107 i kierowalno\u015b\u0107 pojazdu, a wi\u0119c umo\u017cliwia kierowcy manewrowanie samochodem w trakcie tzw. \u201epe\u0142nego hamowania\u201d i sprawia, aby w jego trakcie samoch\u00f3d utrzymywa\u0142 zamierzony przez kierowc\u0119 tor jazdy w granicach okre\u015blonych przez fizyk\u0119. Druga funkcja to skr\u00f3cenie drogi hamowania na mo\u017cliwie wszystkich rodzajach nawierzchni (wyj\u0105tkiem s\u0105 nawierzchnie sypkie).<\/p>\n

Warto jednak zaznaczy\u0107, \u017ce nadrz\u0119dnym celem ABS jest pierwsza z opisanych funkcji. W wielu sytuacjach istotniejsze dla bezpiecze\u0144stwa b\u0119dzie zapewnienie kierowcy mo\u017cliwo\u015bci kierowania samochodem i omini\u0119cia przeszkody, nawet je\u017celi mia\u0142oby to wyd\u0142u\u017cy\u0107 drog\u0119 hamowania.<\/p>\n

Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce najcz\u0119\u015bciej hamowanie odbywa si\u0119 bez udzia\u0142u ABS. Uk\u0142ad czuwa nad przebiegiem hamowania zainicjowanego przez kierowc\u0119 i interweniuje dopiero, kiedy to konieczne.<\/p>\n

ABS chroni r\u00f3wnie\u017c opon\u0119 przez nadmiernym, punktowym zu\u017cyciem wynikaj\u0105cym z zablokowania ko\u0142a podczas hamowania.<\/strong> W razie wyst\u0105pienia na drodze awaryjnej sytuacji zwalnia on te\u017c kierowc\u0119 z konieczno\u015bci manualnej modulacji si\u0142y hamowania i pozwala skoncentrowa\u0107 si\u0119 na unikni\u0119ciu zagro\u017cenia.<\/p>\n

<\/span>Jak dzia\u0142a uk\u0142ad ABS w samochodzie?<\/strong><\/span><\/h2>\n

Aby lepiej zrozumie\u0107 zasad\u0119 dzia\u0142ania uk\u0142adu ABS i tego, jak stan opon samochodowych<\/a> przek\u0142ada si\u0119 na jego prac\u0119, musimy w pewnym stopniu zag\u0142\u0119bi\u0107 si\u0119 w fizyk\u0119 poruszaj\u0105cego si\u0119 ko\u0142a i dzia\u0142aj\u0105cych na niego si\u0142. Dla uproszczenia przyjmiemy ruch pojazdu i hamowanie w linii prostej.<\/p>\n

Najbardziej istotne s\u0105 tutaj si\u0142a hamowania oraz wsp\u00f3\u0142czynnik tarcia. Si\u0142a hamowania powstaje, jak sama nazwa wskazuje, podczas hamowania pojazdu \u2013 hamulcami lub silnikiem. Warto\u015b\u0107 tej si\u0142y jest regulowana przez kierowc\u0119, za\u015b zale\u017cy od si\u0142y nacisku ko\u0142a na nawierzchni\u0119 drogi oraz wsp\u00f3\u0142czynnika tarcia wzd\u0142u\u017cnego opony o nawierzchni\u0119 drogi.<\/p>\n

Warto\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czynnika tarcia wzd\u0142u\u017cnego zale\u017cy natomiast od rodzaju nawierzchni, z kt\u00f3r\u0105 wsp\u00f3\u0142pracuje opona, pr\u0119dko\u015bci ruchu samochodu oraz konstrukcji opony i jej rozmiaru.<\/p>\n

Teraz do naszych rozwa\u017ca\u0144 musimy wprowadzi\u0107 warto\u015b\u0107 po\u015blizgu ko\u0142a wyra\u017can\u0105 w procentach. Po\u015blizg ko\u0142a o warto\u015b\u0107 100 proc. oznacza, \u017ce samoch\u00f3d porusza si\u0119 z okre\u015blon\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 na zablokowanych ko\u0142ach, za\u015b 0 proc. r\u00f3wna si\u0119 ca\u0142kowitemu braku po\u015blizgu i swobodnemu toczeniu si\u0119 ko\u0142a.<\/p>\n

Po\u015blizg ko\u0142a jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zany ze wsp\u00f3\u0142czynnikiem tarcia, a zale\u017cno\u015b\u0107 t\u0119 ilustruje poni\u017cszy rysunek.<\/p>\n

\"abs-2\"<\/a><\/p>\n

W du\u017cym uproszczeniu mo\u017cemy przyj\u0105\u0107, \u017ce w trakcie hamowania dochodzi do walki mi\u0119dzy wsp\u00f3\u0142czynnikiem tarcia a si\u0142\u0105 hamowania.<\/strong> Je\u017celi wsp\u00f3\u0142czynnik tarcia oka\u017ce si\u0119 ni\u017cszy ni\u017c si\u0142a hamowania, ko\u0142a zostan\u0105 zablokowane, a skuteczno\u015b\u0107 hamowania znacz\u0105co os\u0142abnie (punkt Z na wykresie). Je\u017celi si\u0142a hamowania b\u0119dzie mniejsza ni\u017c wsp\u00f3\u0142czynnik tarcia, ko\u0142a b\u0119d\u0105 si\u0119 obraca\u0107, chocia\u017c mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 pewien po\u015blizg. Badania dowiod\u0142y, \u017ce maksymalna si\u0142a tarcia \u2013 a wi\u0119c najwi\u0119ksza skuteczno\u015b\u0107 hamowania w przypadku nawierzchni twardych (suchy i mokry asfalt, l\u00f3d) \u2013 wyst\u0119puje, kiedy po\u015blizg ko\u0142a wynosi mi\u0119dzy 15 a 25 proc. (punkt 0 na wykresie). I tu do akcji wkracza ABS. W trakcie hamowania uk\u0142ad dba o to, aby po przekroczeniu warto\u015bci granicznych dla po\u015blizgu ko\u0142a tak regulowa\u0107 prac\u0119 hamulc\u00f3w, by dopu\u015bci\u0107 do po\u015blizgu tylko w tym optymalnym zakresie.<\/p>\n

<\/span>Jak stan opon wp\u0142ywa na dzia\u0142anie systemu ABS?<\/strong><\/span><\/h2>\n

Opony to podstawowy system bezpiecze\u0144stwa w samochodzie. To na nich opiera si\u0119 ca\u0142y ci\u0119\u017car auta i tylko one zapewniaj\u0105 pojazdowi kontakt z nawierzchni\u0105. A ten kontakt jest kluczowym czynnikiem, je\u017celi chodzi o skuteczno\u015b\u0107 hamowania. Z tego powodu z\u0142a kondycja opon, nieprawid\u0142owe ci\u015bnienie i zu\u017cyty bie\u017cnik b\u0119d\u0105 istotnymi \u017ar\u00f3d\u0142ami zak\u0142\u00f3ce\u0144 dla optymalnego dzia\u0142ania uk\u0142adu ABS. Nawet najbardziej skuteczne i zaawansowane ewolucje systemu ABS nie zagwarantuj\u0105 odpowiedniego bezpiecze\u0144stwa, je\u017celi podstawy ich dzia\u0142ania nie b\u0119d\u0105 stanowi\u0107 opony w dobrej kondycji.<\/strong><\/p>\n

S\u0105 pewne przypadki, w kt\u00f3rych ta regu\u0142a nie do ko\u0144ca si\u0119 sprawdza.<\/p>\n

Przypomnijmy, im wi\u0119kszy wsp\u00f3\u0142czynnik tarcia, tym skuteczniejsze hamowanie i kr\u00f3tszy dystans potrzebny do zatrzymania samochodu. Mo\u017cna jednak zaobserwowa\u0107, \u017ce nie we wszystkich sytuacjach nowe opony maj\u0105 przewag\u0119 nad zu\u017cytym, p\u0142ytkim bie\u017cnikiem. Sp\u00f3jrzmy na poni\u017csz\u0105 tabel\u0119.<\/p>\n

\u00a0\"ABS-3\"<\/a><\/strong><\/p>\n

<\/span>Z czego wynika przewaga opon z p\u0142ytszym bie\u017cnikiem w niekt\u00f3rych sytuacjach?<\/strong><\/span><\/h2>\n

Na nawierzchni suchej opony zu\u017cyte (o mniejszej g\u0142\u0119boko\u015bci bie\u017cnika) osi\u0105gaj\u0105 wy\u017csze warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czynnika tarcia, poniewa\u017c ich bie\u017cnik jest sztywniejszy. Klocki o mniejszej wysoko\u015bci s\u0105 po prostu mniej elastyczne, dodatkowo powierzchnia styku jest wi\u0119ksza. To dlatego na suchych torach wy\u015bcigowych ca\u0142ego \u015bwiata na suche nawierzchnie stosuje si\u0119 tzw. slicki<\/em>, czyli opony zupe\u0142nie g\u0142adkie, bez bie\u017cnika. Sytuacja zmienia si\u0119 diametralnie w przypadku nawierzchni mokrej.<\/p>\n

Im grubsza warstwa wody pokrywa nawierzchni\u0119, tym mniejszy wsp\u00f3\u0142czynnik tarcia i wyra\u017aniejsza r\u00f3\u017cnica na korzy\u015b\u0107 opon nowych, z g\u0142\u0119bszym bie\u017cnikiem.<\/strong> Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce podczas najazdu na tafl\u0119 wody o g\u0142\u0119boko\u015bci zaledwie 2 mm z pr\u0119dko\u015bci\u0105 90 km\/h wsp\u00f3\u0142czynnik tarcia wzd\u0142u\u017cnego dla opony zu\u017cytej osi\u0105ga warto\u015b\u0107 0, a wiec opona nie ma \u017cadnego styku z nawierzchni\u0105. W tej samej sytuacji opona nowa w pewnym stopniu wci\u0105\u017c zapewnia przyczepno\u015b\u0107. Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 wynikom z tabeli, wida\u0107 te\u017c, \u017ce opony \u201ezu\u017cyte\u201d cechuj\u0105 si\u0119 wysokim wsp\u00f3\u0142czynnikiem tarcia jedynie na nawierzchni suchej. Je\u017celi pojawia si\u0119 na niej nawet minimalna ilo\u015b\u0107 wody, warto\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czynnika, a wi\u0119c skuteczno\u015b\u0107 hamowania, drastycznie spada. Takiego spadku nie odnotujemy w przypadku opony nowej.<\/p>\n

Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce niezale\u017cnie od kondycji opony im wy\u017csza pr\u0119dko\u015b\u0107, tym mniejsze warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czynniki tarcia. A to oznacza, \u017ce nawet najlepsze opony oraz najbardziej zaawansowane systemy bezpiecze\u0144stwa z ABS na czele nie oszukaj\u0105 praw fizyki i nie zwalniaj\u0105 nas z rozs\u0105dku za kierownic\u0105.<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a obraz\u00f3w: materia\u0142y szkoleniowe Inter Cars (dodatek techniczny do \u201eWiadomo\u015bci\u201d Inter Cars SA)<\/p>\n

\n
\n

<\/p>\nToggle<\/span><\/path><\/svg><\/svg><\/span><\/span><\/span><\/a><\/span><\/div>\n