Olej silnikowy jest jedną z ważniejszych recept na bezawaryjną pracę silnika spalinowego. To on smaruje jego metalowe części, redukuję siłę wewnętrznego tarcia oraz odbiera ciepło m.in. z turbosprężarki. Jaki olej silnikowy wybrać i kiedy wymienić olej silnikowy? To jedynie część zagadnień, które zostaną omówione w tym poradniku. W skrócie przedstawiamy całą prawdę o olejach silnikowych.

Jedno nie ulega żadnej wątpliwości – silnik jest jednym z najważniejszych podzespołów, które pojawiają się w samochodzie. Dlatego kierowca powinien pamiętać o jego ochronie w sposób szczególny. A jak najlepiej chronić jednostkę napędową? Głównie poprzez regularne serwisowanie, przy czym jedną z kluczowych procedur jest przegląd olejowy. W jego czasie mechanik wymieni olej silnikowy wraz z filtrem. Znaczenie tej czynności jest ogromne. W końcu to za sprawą trzymającego właściwe parametry i niezanieczyszczonego oleju metalowe elementy silnika mogą pracować niemalże bezkontaktowo. Zmniejszoną siła tarcia sprawia, że wydłużana jest ich trwałość.

Olej silnikowy pełni wiele ról w silniku spalinowym!

Smarowanie oczywiście jest dopiero pierwszym z zadań, które zostały postawione przed olejem silnikowym przez inżynierów. Bardzo ważna rola dotyczy przepływu temperatury. Smarowidło oblewając wnętrze bloku, głowicy czy turbosprężarki jest w stanie odebrać nadmiar ciepła. Co więcej, olej utrzymuje wnętrze jednostki w czystości. W jaki sposób? Podczas krążenia w układzie zamkniętym zbiera i pozostawia w filtrze cząstki będące wynikiem procesu spalania czy drobne opiłki, a do tego neutralizuje działanie szkodliwych związków, które powstają wewnątrz bloku czy głowicy.

Na rynku wyróżniamy kilka rodzajów olejów silnikowych. Podstawowym są oleje mineralne, które stanowią wynik destylacji ropy naftowej. Ten typ smarowideł jest coraz rzadziej stosowany przez mechaników. Stopniowo wypychają go ze sprzedaży oleje półsyntetyczne i syntetyczne. Pierwszy tym nadal ma bazę mineralną, jednak jest ona w sposób rozbudowany uszlachetniana. Odbywa się to m.in. na drodze kilkukrotnego procesu krakingu w obecności wodoru. Co z olejami syntetycznymi? W ich przypadku bazą stają się przede wszystkim środki uzyskiwane poprzez syntezę chemiczną.

Rodzaj bazy jest dopiero pierwszą informacją, której kierowca potrzebuje podczas zakupu. Zatem jaki olej silnikowy wybrać? Do uzyskania tej odpowiedzi konieczna jest głębsza wiedza. W tym momencie kłania się bowiem m.in. specyfikacja olejów silnikowych. A ta dotyczy przede wszystkim lepkości. To nic innego jak opór przeciw płynięciu. Czy wyższy znaczy lepszy? W polskich warunkach nie do końca, bo opór zwiększa się wraz ze spadkiem temperatury. A to oznaczałoby, że podczas zimowych mrozów olej silnikowy miałby poważny problem z poruszaniem się na zimnym silniku w układzie smarowania.

Specyfikacja olejów silnikowych, czyli klasyfikacja SAE

Specyfikacja olejów silnikowych jest wyrażana klasyfikacją stworzoną przez Stowarzyszenie Inżynierów Samochodowych (SAE). To nic innego jak popularne oznaczenie zawierające literę W i dwie liczby – np. 10W-40. Przed myślnikiem określana jest lepkość oleju w warunkach zimowych. Jak już wspominaliśmy, w przypadku klimatu polskiego liczba ta powinna być możliwie najniższa – dzięki temu olej zachowa właściwą lepkość podczas mrozów. Wartość zapisana po myślniku dotyczy klasy letniej. Tutaj liczba może być dużo wyższa – tak, aby podczas letnich upałów nad Wisłą olej samochody nie stał się rzadki jak woda.

  • Olej mineralny – oznaczenia: 15W-40, 15W-50
  • Olej półsyntetyczny – oznaczenia: 10W-40, 10W-60
  • Olej syntetyczny – oznaczenia: 0W-30, 0W-40, 5W-30, 5W-40, 5W-50

Rodzaj i specyfikacja olejów silnikowych to jednak nie koniec pełnej klasyfikacji. W końcu są jeszcze typy dedykowane konkretnym rodzajom napędu oraz jakość. Do parametrów tych również odnosi się typologia stworzona przez Stowarzyszenie Inżynierów Samochodowych (SAE). W tym jednak przypadku okazuje się ona wyłącznie literowa – np. SC, SF lub CA, CD. C oznacza silniki diesla. S odnosi się do jednostek benzynowych. Druga z liter oznacza jakość smarowidła, przy czym im wyżej jest ona usadowiona w alfabecie, tym lepszy produkt otrzymuje kierowca.

Najlepszą metodą doboru oleju silnikowego jest… sprawdzenie specyfikacji producenta. Każda firma określa optymalną normę smarowidła dedykowaną danej jednostce napędowej. A informacje w tej sprawie znaleźć można albo w książce serwisowej pojazdu, albo najbliższej, autoryzowanej stacji. Czemu to dość ważne? Dobry przykład stanowią niektóre wersje silnika 1.5 dCi. Renault dedykowało im specjalny i nietypowy olej, który wydłuża bezawaryjną pracę filtra cząstek stałych. Kierowca może oczywiście dokonywać też modyfikacji normy producenckiej na podstawie własnej wiedzy i doświadczenia czy też sugestii mechanika.

Jaki olej silnikowy wybrać? Czy firma ma znaczenie?

Ważne pytanie dotyczące zakupu oleju silnikowego odnosi się do firmy, która wyprodukowała smarowidło. A marek funkcjonujących na rynku jest naprawdę wiele – np. Castrol, Elf, Motul, Total, Shell, Lotos, Orlen, Gulf czy K2. Czy producent ma duże znaczenie? W teorii smarowidła opatrzone identycznym oznaczeniem powinny mieć dokładnie taką samą specyfikację lepkości czy jakości. Wątpliwości co do tego kierowca może mieć chyba tylko w jednym przypadku. Wtedy, gdy kupuje olej samochodowy z niewiadomego źródła – np. tzw. „z beczki” w małym warsztacie, ewentualnie firmy, która nie jest znana.

Ostatnie z zasadniczych pytań brzmi: kiedy wymieniać olej silnikowy? Jeszcze pod koniec lat dziewięćdziesiątych odpowiedź była dość prosta. Jako optymalny interwał zalewania silnika nowym smarowidłem większość mechaników podawała 10 – 15 tysięcy kilometrów lub raz w roku. Dziś jednak sytuacja zmieniła się. A wszystko za sprawą produktów typu long life, które wydłużają interwały między wymianami nawet do 50 tysięcy kilometrów. Ostatecznej odpowiedzi dotyczącej czasu, po którym smarowidło wymaga wymiany, kierowca powinien poszukiwać w książce serwisowej pojazdu lub ASO. Ewentualnie zawsze może poczekać też na wyświetlenie komunikatu serwisowego w komputerze pokładowym auta.

Jeżeli jednostka napędowa jest sercem samochodu, to olej silnikowy musi być krwią. Bez niego nie byłoby zatem mowy nie tyle o bezawaryjnej pracy motoru, co pracy motoru w ogóle! To on smaruje metalowe elementy, czyści wnętrze silnika, a do tego odbiera z niego nadmiar ciepła. Każdy kierowca powinien znać nie tylko znaczenie smarowidła. Kluczem do sukcesu jest też wiedza dotycząca tego, kiedy wymienić olej silnikowy. I prowadzący powinni zdawać sobie z tego sprawę.